Kampen

DE ZONNESCHIJNMETER

Hoe bepaal je hoe lang de zon schijnt op een dag? In 1853 vond de Engelsman John Campbell de zonneschijnmeter uit. De Ier George Stokes verbeterde deze meter en daarom kreeg de zonneschijnmeter de naam Campbell-Jones.
Hoe werkte deze? De Campbell-Jones bestaat uit een glazen bol. Die werkt als een brandglas. Achter de bol wordt een papieren strook gespannen met een indeling in uren. Als de zon schijnt wordt er een brandspoor in het papier gebrand. En zo kun je de zonneschijnduur schatten.
De Bilt gebruikte deze methode tussen 1901 en 1992. In Engeland al sinds 1880.
Erg nauwkeurig is deze methode niet. Er kan makkelijk wat mis gaan. De glazen bol moet altijd schoon zijn en als er dauw op de bol zit krijg je ook afwijkingen. Vanaf 1992 meten ze de zonneschijnduur daarom op een andere manier.

Ze gebruiken nu een pyranometer. Deze bestaat uit sensoren. Die meten de straling van de zon die erop schijnt, maar ook straling die van andere kanten komt omdat zonlicht ook wordt verstrooid. Samen heet dat de globale straling.  Deze straling wordt gemeten in Joules per vierkante meter. En dan omgezet in zonneschijnuren. Deze methode is nauwkeuriger dan de oude methode. Hoeveel uren zon er verwacht wordt is belangrijk voor de recreatie, maar zeker ook voor de landbouw.

Vanaf 1990 zijn de jaren gemiddeld steeds zonniger geworden. Hoe dat komt is niet duidelijk. Het zou kunnen komen omdat de atmosfeer de laatste decennia steeds schoner is geworden al zou je dat met de huidige ophef over stikstof en fijnstof niet zeggen. Ook de zonkracht is toegenomen. En misschien dat door het warmer worden van het klimaat wolken eerder oplossen?  
Het jaar 1989 had in De Bilt maar 1988 uren zon; 2018 had er maar liefst 2045! Maar ook vroegere jaren waren wel eens erg zonnig

In de onderstaande tabel ziet u de 30-jaar gemiddelden sinds 1930. Ze nemen dertig jaar omdat je dan veranderingen kunt zien op de lange termijn. Anders krijg je grote schommelingen, omdat het aantal zonuren per jaar sterk wisselt. 
Het 30 - jaren gemiddelde van bijvoorbeeld 1940 is het gemiddelde aantal zonuren van 1 januari 1911 t/m 31 december 1940 (1532 uur) en van 1950 is dat het gemiddelde aantal zonuren van 1 januari 1921 t/m 31 december 1950. (1565 uur) 
Dat zou ongeveer gelijk moeten blijven, maar vanaf 1990 is het gemiddelde  sterk gaan stijgen! 
De norm die het in 2020 wordt is natuurlijk nog een prognose.

Wat waren de zonnigste jaren in de laatste 120 jaar in De Bilt? Dat ziet u in onderstaande tabel.